SCADA Nedir?

SCADA Nedir?

İngilizce  “Supervisory Control and Data Acquisition”  kelimelerinin baş harflerinden oluşan SCADA (Denetimsel Kontrol ve Veri Toplama) sistemleri tesis ve işletmelerde saha ekipmanlarının, prosesin, ve aklınıza gelebilecek bir çok donanımın bilgisayardan kontrol edilmesine olanak sağlayan yazılımlardır.

SCADA sistemleri günümüzde birçok tesiste yaygın olarak kullanılmaktadır, henüz SCADA sistemi bulunmayan tesislerde ise scada sistemi entegrasyonları yapılmaktadır.

SCADA Sisteminin Hedefleri Nelerdir?

Denetimsel kontrol ve veri toplama (SCADA) sisteminin hedefleri şunlardır:

• Sistemin kesintisiz olarak takip edilip izlenebilmesi.
• Hızlı ve seçici olarak arıza yerini belirleme ve böylece arıza süresini minimuma indirme.
• Kontrol merkezinden denetleme ve kontrol boyunca sistem işletiminde güvenilirlik ve kolaylık.
• Ekipmanın yalnızca talep edildiğinde bakımını sağlayarak, servis ve bakım masraflarını azaltma ve bakım personelinin verimli bir şekilde değerlendirilmesi.
• Merkezi denetleme ve kontrol boyunca işletme maliyetinin düşürülmesi ve bu sayede sistem kullanımının en iyi şekilde yapılması ve sistemin verimliliğini arttırma.
• İnsan müdahalesi gerektirecek durumları azaltarak olası iş kazalarının ve zararların önüne geçilebilmesi.

 

SCADA Sisteminin Mimari Yapısı Nasıldır?

Scada sistemlerinin genellikle mimarı yapısı aşağıdan yukarıya doğru sıralandığında alt kısımda bulunan hiyerarşiden oluşmaktadır.

• Sinyal Kaynak Noktası (İzleme ve kumanda yapılması istenilen ekipman)
• Kontrol Ekipmanları (PLC, RTU, I/O Modülleri, Sensörler, Ölçüm Cihazları vb.)
• Haberleşme Alt Yapısı (Modbus, IEC-101, IEC-103, IEC-104, IEC-61850, DNP3 vb)
• SCADA Sistemi

 

Kontrol Ekipmanları

SCADA sisteminin temelinde hangi donanımların izlenip, kontrol edileceğinin planlanması gerekmektedir. Yeni nesil teknoloji ile üretilen endüstriyel cihazların bir çoğunda SCADA sistemi entegrasyonuna uygun haberleşme özellikleri eklenmiştir. Haberleşme özelliği bulunmayan ekipmanlar (Kesici, Şalter, Aydınlatma, motor sürücüsü vb)  için sahaya haberleşme özelliği bulunan PLC, Remote I/O modülleri gibi ekipmanlar eklenir ve gerekli kontroller bu ekipmanlar üzerinden sağlanmaktadır.

Haberleşilecek cihazlar belirlendikten sonra SCADA sisteminin haberleşebilmesi için bu ekipmanlara gerekli haberleşme parametrelerinin girilmesi gerekmektedir. (IP,Slave Id, Baudrate, Stop Bit, Parity vb.)

 

Haberleşme Alt Yapısı

Kontrol ekipmanlarının SCADA ile sağlıklı şekilde haberleşip veri iletişiminin düzgün sağlanabilmesi için en önemli faktörlerden bir tanesi haberleşme alt yapısıdır.

Sistemde kullanılacak olan haberleşme protokolüne uygun (fiber, Ethernet, seri vb) ve kablo tipinin özelliklerine göre (örn: Ethernet max:100 mt) data haberleşme kabloların çekilmesi ve sonladırma yapılması gerekmektedir. SCADA sistemleri işletmelerin kendi network altyapısında çalışabilmektedir fakat çoğunlukla, işletmede kurulacak SCADA sistemi için ayrı bir ethernet network oluşturulmaktadır. Network ekipmanlarının seçiminde de (ethernet switch, router, firewall vb) endüstriyel network ürünlerinin seçilmesi önem arz etmektedir.

Haberleşme alt yapısını oluştururken aşağıdaki yol izlenmektedir.

• Haberleşmede kablo tiplerinin belirlenmesi ve tedariği.
• Haberleşme güzargahının belirlenmesi ve yoksa zayıf akım tavalarının yapılması.
• Haberleşme kablolarının çekilmesi.
• Haberleşme kablolarına gerekli jack/soketlerin takılarak haberleşilen cihazlara bağlanması.
• Kabloların uç testlerinin yapılması.
• Network cihazlarının parametrelendirilip networkun ayağa kaldırılması.

 

SCADA Sistemi

Saha tarafında çalışmalar sonlandırıldıktan sonra tüm sistemin izlenmesi ve kontrol edilmesi SCADA tarafında yapılabilmektedir, SCADA tarafındaki sistem tasarımı da kabaca aşağıdaki adımlardan oluşmaktadır.

SCADA Sistemini tasarlamak için;

• Saha tarafında haberleştirelecek cihazlardan alınacak verileri kapsayan bir sinyal listesi oluşturulması gerekmektedir. Sinyal listesi baz alınarak SCADA’ya sinyaller tanımlanır ve bu sinyaller sınıflandırır.
• Sistem gereksinimlerine göre ekran tasarımları yapılır.
• Grafik sayfalarına ilgili sinyallerin bağlantılı yapılır.
• Alarm / Olay listeleri oluşturulur.
• Raporlama sayfaları ve rapor şablonları oluşturulur.
• Gerekli database konfigürasyonları yapılır.
• Redundant, Client, Web Client gibi konfigürasyonlar bulunuyorsa sistem buna uygun hale getirilir.
• Sistem lokal testleri gerçekleştirilir.
• SCADA sistemini devreye alınır ve canlı testler gerçekleştirilir.